इंटरनेटच्या विश्वातली अनुदिनी

नंदन होडावडेकर

काही लेखक वा पत्रकार मराठीत ब्लॉग्ज लिहू लागले असले तरी त्याहून कितीतरी अधिक ह्या माध्यमाबद्दल अनभिज्ञ किंवा उदासीन आहेत. मराठी भाषक खेळाडू, उद्योगपती, शास्त्रज्ञ, शेतकरी असे वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील लोक जर मराठीत ब्लॉगच्या माध्यमातून आपले अनुभव लिहू लागले, तर मराठी ब्लॉगविश्व अधिक संपन्न होईल.... एका सक्रिय ब्लॉगरचे अनुभव

अनुदिनी किंवा ब्लॉग ह्या माध्यमाने मराठीतही आता चांगलेच बाळसे धरले आहे. सध्या दोन हजारांहून अधिक ब्लॉग्ज मराठीत लिहिले जातात. बहुसंख्य ब्लॉग्ज वेगवेगळे विषय हाताळतात, तर काही एकाच विषयावर लक्ष केंद्रित करतात.

ब्लॉगांचा उपद्व्याप कशासाठी?

अवधूत

इंटरनेट आपण वापरतो ते माहिती मिळवण्यासाठी, स्वतःला अप टू डेट ठेवण्यासाठी, त्याहीपुढे स्वतःला समृद्ध करण्यासाठी. मग इंटरनेट हे माध्यम समृद्ध करायचं कोणी ? आपल्या मराठी साहित्यिकांविषयीची माहिती इंटरनेटवर असावी, ही आस असलेल्या एका उत्साही तरुणाच्या धडपडीचा हा अनुभव.

भाऊ पाध्ये, अशोक शहाणे, तुळसी परब, कमल देसाई, श्री. दा. पानवलकर, वसंत दत्तात्रेय गुर्जर या नावांचा इंटरनेटवर वेगवेगळ्या प्रकारे शोध घेण्याचा प्रयत्न केल्यावर काय सापडतं, असं पाहण्याचा प्रयत्न कितीदा तरी केला. पण फारसं काही हाताला लागेना. म्हणजे कुणाचं तरी कुठलं तरी पुस्तक कुठेतरी नोंदवलंय, तेवढी नोंद फक्त दिसते. किंवा कुणाचा तरी पेपरात आलेला एखादा लेख नेटवर आहे, त्यामुळे हा उल्लेख सापडतोय. कुणाबद्दल दुस-याच कोणीतरी लिहिलेलं थोडंसं पेपरात, त्यामुळे ते सापडतंय. फोटो दिसतायंत का पाहिलं, तर ते पण जवळजवळ नाहीच. ह्या तपशिलात थोडंसं इकडेतिकडे होऊ शकेल. पण एकूण परिस्थिती लाजिरवाणी आहे असं वाटलं.

आभासी विश्वाचे वास्तव

संवेद गळेगावकर.

'रेषेवरची अक्षरे' हा इंटरनेटवरच्या मराठी साहित्याचा एक दर्जेदार दिवाळी अंक. हा अंक मराठी ब्लॉग विश्वातून सकस मराठी लेखन शोधून काढतो आणि अशा 'हौशी' लेखकांच्या दर्जेदार लेखनाची मेजवानी ई-वाचकांना देतो. या अंकाच्या उपक्रमाबद्दल त्यांच्याच शब्दांत...

वेब २.० आलं आणि दुतर्फा संवादाच्या असंख्य शक्यता नव्याने जन्माला आल्या. फेसबुक, ट्विटर, ब्लॉग इ. ही सारी वेब २.०ची अपत्ये. प्रत्येकाचा हेतू एकच-संवाद. संवाद या एका मूलभूत गरजेच्या किती म्हणून मिती असाव्यात याच्या सा-या कल्पनांना मोडीत काढत, या माध्यमांनी, नवनवीन आभासी विश्वांना जन्म दिलाय.

कहाणी आद्य मराठी संकेतस्थळाची

समीर सरवटे आणि दीपक ठाकरे.

'मायबोली.कॉम' - १६ वर्षांपूर्वी सहज गंमत म्हणून बोस्टनचे अजय गल्लेवाले यांनी सुरू केलेले हे वैयक्तिक संकेतस्थळ आता बहरून मराठीतील आघाडीचा वेबसमूह झाले आहे. मराठी नेटिझन्सनी सुरुवातीपासूनच भरभरून दिलेला प्रतिसादामुळे हे वैयक्तिक होमपेज बदलत जाऊन मराठी वाचकांचे आवडते संकेतस्थळ बनले. आधी या संकेतस्थळाचे नाव 'ऐसी अक्षरे' होतं. पण कॅलिफॉर्नियातील उत्तरा आळतेकरांनी तिचं 'मायबोली' असं बारसं केलं.

मराठी विकिपीडिया

- मंदार कुलकर्णी.
(mvkulkarni23@yahoo.co.uk)

विकिपीडिया हा आत्ता आपण सगळेच संदर्भासाठी वापरतो. इंटरनेटच्या जगातला तो एक अविभाज्य भाग आहे. जगातल्या यच्चयावत गोष्टींची माहिती पुरवणारा विकिपीडिया मराठी भाषेतही सुरू आहे. मात्र त्याला गरज भासते आहे ती त्यात माहितीची भर घालणा-यांची. मराठी विकिपीडिया समृद्ध करण्यासाठी नियमितपणे कार्यरत असलेल्यांपैकी मंदार कुलकर्णी यांनी त्याविषयी दिलेली ही माहिती.

“अशा जगाचे स्वप्न प्रत्यक्षात आणा कि जगातील हव्या त्या प्रत्येक भाषेतील भाषेतील ज्ञान, माहिती आणि संवाद मराठीत आणि मराठीतील माहिती,ज्ञान आणि संवाद जगातील प्रत्येक भाषेत तत्काळ आणि मुक्त पणे उपलब्ध होतील.”

ई - बुक

चार ई-बुकं वाचली म्हणजे...

ई-बुक म्हणजे नक्की काय ? इंटरनेटच्या क्रांतीने पुस्तकांचं जग कसं बदलतंय ? त्याने छापील पुस्तकांच्या अस्तित्त्वावर प्रश्नचिन्ह खरंच निर्माण केलंय का ?... या सगळ्याचा उहापोह.

घुसळण कट्टा

शिफारस

यात आम्ही करतोय शिफारस, आवर्जून भेट द्यावी अशा काही संकेतस्थळांची, ब्लॉगची...मराठी साहित्य आणि भाषेशी संबंधित मराठी वेबविश्वावरच्या निरनिराळ्या उपक्रमांचा अंदाज त्यावरून वाचकांना नक्कीच येऊ शकेल.

ई-संमेलन कशासाठी? - भूमिका

'युनिक फीचर्स' आयोजित ई - साहित्य संमेलनाचं हे दुसरं वर्ष.

गेल्या वर्षी विख्यात नाटककार रत्नाकर मतकरी यांच्या अध्यक्षतेखाली पहिलं ई-साहित्य संमेलन भरवलं होतं. त्याचं उत्स्फूर्तपणे स्वागत झालं. महाराष्ट्रात नि भारताशिवाय २५-२६ देशांतून हे संमेलन पाहिलं गेलं, वाचलं गेलं. शिवाय वर्षभर हे संमेलन वेबसाईटवर उपलब्ध असल्याने सर्वकाळ वाचक संमेलनस्थळी येऊन वाचून जात होते. एरवी छापील माध्यमातून एवढ्या वाचकांपर्यंत पोहोचणं अवघडच होतं.
पुढे वाचा